Bảng quảng cáo

Thương hiệu

 Nói đến Xi măng Hải Phòng là nói đến một thương hiệu xi măng hàng đầu Việt Nam. Không phải bây giờ mà đã được khẳng định trong suốt hơn một thế ký...

NDĐT - Với thương hiệu “Con Rồng” truyền thống hơn 100 năm, xi-măng Hải Phòng luôn giữ vị trí cánh chim đầu đàn của ngành xi-măng Việt Nam. Và ngày hôm nay, nhà máy mới trên đất Thủy Nguyên, chỉ sau hơn một năm hoạt động, vai trò thủ lĩnh ấy lại tiếp tục được khẳng định, tỏ rõ sức mạnh của Rồng.

“Hải Phòng có bến Sáu Kho
Có sông Cửa Cấm, có lò xi-măng”

3149620308

Ngày 13-5 này, TP Hải Phòng kỷ niệm 52 năm Ngày giải phóng TP. Đồng hành với sự phát triển của TP, cùng bến Sáu Kho - Cảng Hải Phòng, hai ống khói xi-măng đã đi vào thơ ca, nhạc họa, trở thành biểu tượng của TP Cảng cần lao, trung dũng. Với thương hiệu “Con Rồng” truyền thống hơn 100 năm, xi-măng Hải Phòng luôn giữ vị trí cánh chim đầu đàn của ngành xi-măng Việt Nam. Và ngày hôm nay, trên nhà máy mới đất Thủy Nguyên, chỉ sau hơn một năm hoạt động, vai trò thủ lĩnh ấy lại tiếp tục được khẳng định, tỏ rõ sức mạnh của Rồng.

Cuộc “lột xác Rồng”
Cách đây hơn 100 năm, ngày 25-12-1899, tại ngã ba sông Cấm và kênh đào Hạ Lý, Nhà máy xi-măng Hải Phòng được người Pháp khởi công xây dựng, khai sinh ngành công nghiệp xi-măng trên toàn cõi Đông Dương lúc bấy giờ. Đây cũng là một trong những nhà máy đầu tiên hình thành nên giai cấp công nhân Việt Nam, hàng vạn con người của nhiều thế hệ người lao động Hải Phòng đã gắn bó cả cuộc đời mình, sống, chiến đấu, làm việc và hy sinh ngay trong nhà máy này. Ở hoàn cảnh cực kỳ khó khăn, những người công nhân xi-măng vẫn sáng tạo làm nên một kỳ tích: nâng công suất nhà máy từ 100 nghìn tấn/năm theo thiết kế lên 592 nghìn tấn/năm (năm 1964) để kiến thiết đất nước.
Cũng chính nơi này, một thời là cái nôi của phong trào thi đua yêu nước sôi nổi với điển hình Tổ đá nhỏ ca A, tổ đội lao động XHCN đầu tiên của miền bắc, gắn liền tên tuổi cánh chim đầu đàn Trương Thị Len. Hồi đó, đá nguyên liệu được khai thác ở mỏ Tràng Kênh, đưa xuống tàu chở về, đổ lên bến Thượng Lý. Tổ đá nhỏ ca A làm nhiệm vụ bốc lên xe goòng, đẩy về phân xưởng máy đá đập nhỏ. Bà Trương Thị Len, người gầy gò, bé nhỏ, nhưng được mệnh danh là “máy bốc đá”, sức làm việc gấp đôi người thường, đẩy xe goòng nặng vài tạ đi cứ băng băng. Bà là tấm gương quên mình trong lao động, sản xuất…
Chúng tôi đi qua nhà máy xi-măng Hải Phòng cũ in bóng bên bờ sông Cấm, dưới chân cây cầu gắn liền tên tuổi nhà máy: cầu Xi-măng. Nhà máy của một thuở, một thời, với hai ống khói cao vút giờ đã tròn sứ mệnh lịch sử. Toàn bộ nền cũ sau này sẽ hình thành những công trình lớn: khu bảo tàng xi-măng, trung tâm thương mại và chung cư cao cấp.
Trong tâm khảm nhiều người Hải Phòng, nhất là thế hệ cũ, hai ống khói trắng nhà máy xi-măng ẩn hiện chân trời phía tây bắc là hình ảnh thật thân thương, gần gũi mến yêu như bến cảng, con tàu. Nhạc sĩ Vũ Loan, nguyên Giám đốc Sở Văn hóa - Thông tin Hải Phòng đã sáng tác ca khúc “Thành phố niềm nhớ” miêu tả về khói trắng xi-măng đẹp cả nhạc lẫn lời: “Thành phố nơi em sống, có khói trắng xi-măng như tóc mẹ già, tiếng còi tầu, ấm như tiếng cha...”.
Nhưng, cũng làn khói trắng ấy, qua nhạc hoạ thơ ca lãng mạn là thế, thực tế lại là sự khốn khổ chịu đựng của biết bao người dân sống quanh vùng. Cả một vùng rộng lớn, bán kính khoảng 10-15 km quanh nhà máy, bao gồm một nửa khu vực nội thành, nửa huyện Thủy Nguyên và cả khu vực Sở Dầu, Quán Toan cách đó gần chục km lúc nào cũng lãng đãng bụi xi-măng, mái nhà, tán cây phủ một lớp dày màu xám. Các cô gái vùng Hạ Lý, Thượng Lý gần đó, không dám phơi áo trắng ra sân, đến bữa đi vo gạo nấu cơm, rửa rau phải che nón lên rá.
Ô nhiễm nặng nề đặt ra yêu cầu bức xúc đối với nhà máy, những giải pháp hạn chế tình trạng này được đưa ra nhưng đều không thể giải quyết triệt để, mặt khác rất tốn kém. Xi-măng Hải Phòng có nguy cơ phải ngừng hoạt động vĩnh viễn. Để giữ gìn thương hiệu “Con Rồng” lẫy lừng hàng trăm năm, sau khi khảo sát thực tế, Chính phủ đã quyết định cho phép xây dựng một nhà máy xi-măng mới nằm trên đất Hải Phòng (tại mỏ đá Tràng Kênh bên sông Bạch Đằng, thuộc thị trấn Minh Đức, huyện Thủy Nguyên).
Cuộc “lột xác” để “phục sinh rồng” bắt đầu, Nhà máy xi-măng Hải Phòng (mới) được khởi công xây dựng đúng thời điểm ngày 25-12-2002, trùng ngày nhà máy cũ được xây dựng cách đây 103 năm. Cả khu vực xây dựng nhà máy mới trước đây là một hồ nuôi trồng thủy sản, phải san lấp 1,3 triệu m3 cát, thiết kế tới 1.200 cọc khoan nhồi, đường kính mỗi cọc hàng mét. Khi đóng cọc, do địa chất đá vôi phức tạp, rất nhiều hang caster, nhiều cọc phải xử lý bốn lần, có cọc thi công cả tháng mới xong, có chỗ khoan sâu tới 63 m. Thế nhưng, không những tiết kiệm được chi phí đầu tư (Thủ tướng phê duyệt 208 triệu USD, khi quyết toán 195 triệu USD), mà các đơn vị thi công lắp đặt công đoạn sản xuất clinker còn vượt tiến độ trước 32 ngày theo dự kiến ban đầu, một kỳ tích đối với các công trình xây dựng.
Nhà máy Xi-măng Hải Phòng (mới) sử dụng dây chuyền sản xuất xi-măng hiện đại nhất khu vực Đông Nam Á và cũng là tiên tiến nhất thế giới hiện nay theo tiêu chuẩn châu Âu do hãng F.L Smith (Đan Mạch) chuyển giao. Tổng vốn đầu tư nhà máy 195 triệu USD, áp dụng công nghệ khô (lò quay hai lớp), công suất 1,4 triệu tấn/năm, gấp hơn 2 lần nhà máy cũ. Toàn bộ dây chuyền hiện đại giá trị 87 triệu USD, với hệ thống lọc bụi  tĩnh điện, không ô nhiễm môi trường.
Vẫn ống khói cao vút ngạo nghễ, nhưng khi hoạt động, lại không có khói bay, giảm thiểu tối đa ô nhiễm môi trường. Ngày 30-11-2005, Nhà máy mới chính thức cho ra mẻ clinker đầu tiên. Hàng nghìn công nhân mong ngóng giây phút này, hồi hộp không khác gì chờ vợ sinh đứa con đầu lòng. Nhìn mẻ clinker lăn trên dây chuyền, chuyển thành màu phớt xanh, cả nhà máy vui sướng đến nghẹt thở, niềm vui sướng tột độ khiến họ trào nước mắt.
10 giờ sáng ngày 24-1-2006, Công ty Xi-măng Hải Phòng chính thức tắt hệ thống lò nung tại nhà máy cũ, chấm dứt những thăng trầm sau hơn 100 năm hoạt động. Đây là một tin vui với người Hải Phòng, hàng nghìn công nhân cũng vui, nhưng không ai cầm nổi nước mắt. Cầu dao điện sập xuống, lò nung cháy đỏ xuyên qua ba thế kỷ - “trái tim” của Nhà máy đã ngừng đập. Quả tim mới lại tiếp tục đập khỏe hơn, mạnh mẽ hơn ở một nơi đã được “thay máu” cách đó chừng 20 km đường chim bay.
Tôi đã được chứng kiến thời khắc đầy ắp xúc động, cảm giác buồn vui lẫn lộn khó tả đó. Hơn một nửa trong số 3.000 công nhân không đủ điều kiện về sức khỏe và tuổi tác sau lễ dừng lò nung này sẽ phải chia tay nhà máy, về nghỉ theo chế độ. Bữa cơm ca cuối cùng họ ăn với nhau có trộn lẫn những giọt nước mắt bâng khuâng, bồi hồi. Khi viết những dòng này, nhớ lại những lời họ nói đầy rưng rưng, tiếc nhớ, đã hơn một năm trôi mà tôi vẫn thấy cay nơi sống mũi. Đồng cảm với nỗi niềm những người thợ xi-măng, hằng tháng, giám đốc công ty Lê Văn Thành dành ra một ngày chủ nhật lần lượt tiếp 100 công nhân nghỉ hưu tham quan cơ ngơi nhà máy mới, nơi tiếp nối một phần máu thịt của mình. Họ đến để chứng kiến sự đổi thay, để tự hào về một thời đắp xây, gắn bó với nghề xi-măng...
Cây chổi thanh hao và dàn máy vi tính
Cây chổi thanh hao là một “công cụ” không thể thiếu đối với nhà máy xi-măng cũ. Để quan sát và thử nhiệt độ lò nung, những công nhân lâu năm, có kinh nghiệm trong nghề phải sử dụng cây chổi thanh hao đưa vào thành lò, nhìn lửa bén vào chổi hoặc chăm chú theo dõi màu lửa qua ô kính nhỏ để điều chỉnh, tăng giảm nhiệt độ nung cho phù hợp.

Với những người đã sống và làm việc tại nhà máy xi-măng Hải Phòng cả hai thời kỳ, đó là sự đổi thay lớn lao. Cây chổi và dàn máy vi tính là hình ảnh so sánh rất thú vị của một cán bộ lâu năm nhà máy. Trước đây, người công nhân đứng tuổi thử nhiệt độ của “trái tim” bằng cây chổi, thì bây giờ, “trái tim” của nhà máy mới là hệ thống vi tính hiện đại của phòng điều hành trung tâm do các kỹ sư trẻ măng điều khiển, để “trái tim” này đập ổn định ở nhiệt độ 1.450 – 1.4700C. Ban đêm, họ thay mặt Ban giám đốc điều hành sản xuất của nhà máy.

Phòng điều hành trung tâm có sáu màn hình video hiển thị các góc quay của camera chịu nhiệt gắn ở lò nung.  Hệ thống quét vỏ lò bằng hồng ngoại quét suốt chiều dài 64 m vỏ lò, biến đổi thành tín hiệu nhiệt trên máy vi tính. Các kỹ sư trẻ ngồi trước máy vi tính, theo dõi sát sao khoảng 600 thông số kỹ thuật chính các công đoạn sản xuất của nhà máy, những dữ liệu này được lưu lại trên máy trong vòng sáu tháng, có thể truy xuất kiểm tra bất kỳ lúc nào. Họ đều là sinh viên chính quy các trường đại học danh tiếng, mới thi tuyển vào nhà máy, hoàn toàn xa lạ với cách thử nhiệt độ lò nung bằng chổi thành hao hay nhìn qua lớp kính.

Phụ trách phòng điều hành trung tâm là kỹ sư trẻ Đào Trọng Đức, sinh năm 1979. Tốt nghiệp thủ khoa Hoá công nghệ - vật liệu Trường đại học Bách khoa, được giữ lại làm giảng viên, nhưng Đức đã về gắn bó sự nghiệp với Nhà máy. Năm 2006, Đức được T.Ư Đoàn TNCS Hồ Chí Minh tặng Bằng khen “Sáng tạo trẻ” vì những thành tích trong công tác. 20 kỹ sư thế hệ 8X của phòng điều hành cùng Đức chia nhau ra đeo bám chuyên gia Đan Mạch học hỏi kiến thức, phương pháp vận hành an toàn và nhanh chóng làm chủ hệ thống dây chuyền. Một số chuyên gia Đan Mạch giờ đây khi gặp vướng mắc về kỹ thuật, còn phải hỏi ý kiến các kỹ sư trẻ này.

Tại nhà máy mới, tổ đá nhỏ ca A ngày xưa cũng không còn nữa, lao động thủ công đã được thay thế bằng cơ giới hoá. Bây giờ, xưởng khai thác nguyên liệu với công việc tương tự, nhưng một tổ công nhân gồm 4 người đủ đảm nhiệm cả một công đoạn sản xuất. Thay đôi tay bốc đá bé nhỏ, thay xe goòng thô sơ là gầu xúc ngoạm mỗi lần 6 m3 đá và xe tải chuyên dụng 36 tấn/chuyến, cùng hệ thống búa đập máy 48 quả, mỗi quả nặng hàng tạ, “xơi tái” cả những tảng đá nặng hàng tấn, đường kính tới 1,5 m…

Công việc đóng bao ngày xưa là công đoạn vất vả và bụi bặm nhất, công nhân rót xi-măng vào bao phải đạp chân vài cái dồn xi-măng vào, sau mỗi ca, từ đầu đến chân phủ trắng bụi, trừ ra hai mắt kính. Còn bây giờ, công việc nhàn tênh tênh với chiếc máy đóng bao quay nhẹ nhàng, đều đặn, và đều đặn, nhẹ nhàng  xuất xưởng hơn 8.000 bao xi-măng sau mỗi ca sản xuất. Ngày hôm nay, xi-măng Hải Phòng đạt sản lượng khoảng 1,4 triệu tấn/năm, gấp hơn hai lần sản lượng nhà máy cũ. Sau hơn một năm đi vào hoạt động, nhà máy đã vượt mức các chỉ tiêu chính đề ra 2,5 – 3 lần.

Màn đêm buông xuống, quanh lò nung, băng chuyền, ống khói nhà máy đèn giăng như sao sa, viền lên nền trời tối đen một khoảng sáng lung linh, rực rỡ của dáng hình công nghiệp. Từ khoảng sáng này, những dòng xi-măng sẽ đến mọi miền kiến thiết Tổ Quốc, thể hiện bản lĩnh, sức mạnh của “Con Rồng” thời hội nhập. Và trong trái tim người dân Hải Phòng, cái tên Xi-măng thân thương, hai cột ống khói và tượng đài người công nhân xi-măng sừng sững bên bờ sông Cấm, sẽ mãi mãi là hình ảnh không thể phai mờ trong ký ức...

 

 

 

You are here Thương hiệu